اين‌جانب درباره‌ٴ زيارت‌نامه‌هاي ناشناس بيت‌المقدس در نيمه‌ٴ اول سده‌ٴ دوازدهم‌). اين يك‌ راه‌نامه‌ٴ معمولي است ــ غير شخصي‌، ملال‌آور، و ادامه‌دهنده‌ٴ سنت راه‌نامه‌ٴ بردو به بيت‌المقدس‌، 333 ميلادي (ج 1، ص 360). حاوي برخي موضوع‌هاي جالب و مقدار زيادي مطالب نامعقول‌ درباره‌ٴ مقدسين و اولياست‌.

و. زبان‌هاي محلي‌

نيكولاس سيموندارسُن‌1

راهب بنديكتي صومعه‌ٴ تينگيرار2 در ايسلند. در 1151، از بيت‌المقدس ديدار كرد. در 1158، درگذشت‌. راه‌نامه‌ٴ ايسلند به روم و بيت‌المقدس (1151 ـ 1154)، و فهرستي از آثار متبرك موجود در قسطنطنيه و بيت‌المقدس را به زبان ايسلندي تأليف كرد. راه‌نامه‌ٴ او سند مكان‌شناسي و جغرافيايي معتبري است‌. برخلاف آدام برمني (نيمه‌ٴ دوم سده‌ٴ يازدهم‌)، كه ممالك شمالي خارج‌ از اسكانديناوي را جزايري در اقيانوس اطراف زمين مي‌دانست‌، نيكولاس گرينلند را بخشي از قاره‌ٴ اصلي شمرد، و يكي از دلايلش وجود جانوران قاره‌ٴ اروپا در گرينلند بود. ابتدا، تصور مي‌شد كه نام او نيكولاس برگسُن تفرايي‌3 بوده است‌.

آنتون نووگرادي‌4

اسقف اعظم نووگراد كه در 1200، از قسطنطنيه ديدار كرد. گزارشي به‌زبان روسي در باب اماكن‌ مقدس آن شهر نوشت‌. اين گزارش داراي اهميت ويژه‌اي است‌، چون بسياري از گنجينه‌هايي كه‌ او ديده بود خيلي زود در معرض تاراج و نابودي قرار گرفت (صليبيان لاتيني در 1204، قسطنطنيه را تاراج كردند).

ز. چيني‌

فان چئنگ ـ تا5

مكان‌شناس‌، جغرافيدان‌، گياه‌شناس و واژه‌نامه‌نگار عصر سونگ‌، كه در 1126، زاده شد. او شاعر و صاحب‌منصب دربار سونگ هم بود؛ رئيس دادگاه چكيانگ‌؛ سپس در 1170، فرستاده‌ٴ سياسي نزد تاتارهاي چين‌؛ سرانجام در 1179، وزير كشور. در 1193، درگذشت‌. با نام ون مو6 تقديس شد. از آثار اوست‌: 1) گزارش مكان‌شناسي‌، در 50 كتاب از منطقه‌ٴ كنوني سوـ چو در